Pod wpływem chwili...

Właśnie wycierałam podłogi na mokro mopem kiedy moim oczom ukazał się ten wręcz "typowy" obrazek tureckiej części wyspy. Musiałam zatem go opisać. Z jednej strony sielskość, a z drugiej nowe osiedle stawiane od lat przez wciąż nowych i  wciąż bankrutujących deweloperów, bardzo turecko-cypryjskie. Musiałam zatem uwiecznić dla Was ten obrazek i oto efekt:

oraz druga fotka - zbliżenie:

   

Takich obrazków mam kilkanaście, ale nie ma się czemu dziwić, wszak ten kraj jest bardziej rolniczy niż "hotelarski". Hotele są, a i owszem niektóre 4 i 5 gwiazdkowe, ale co z tego kiedy z tyłu za tym hotelem rozciąga się dzikie pole, na którym hasają albo owce albo dzikie osły z pobliskiego rezerwatu? To jest  właśnie cały urok tej części wyspy, jedna wielka "wioska". Jeszcze najlepiej kiedy się połączy taki obrazek z lokalną piosenką, która dochowała się już milionów wersji, która musi być odegrana lub odśpiewana jak główny punkt na każdym lokalny weselu, to możemy być pewni, że jesteśmy "w domu", że dobrze trafiliśmy.

Poniżej kilka innych fotek mego autorstwa doskonale pasujących do tematu:

(zdjęcie zrobione z balkonu naszej sypialni - wiosna)

 

(zdjęcie robione z samochodu przy okazji jednej z naszych wycieczek po wyspie - lato)

Podział wyspy

Jak to było z tym podziałem? Dlaczego wyspa się podzieliła? Trochę historii, w roku 1960 wyspa uzyskała niepodległość po rządach brytyjskich (wcześniej była autonomią brytyjską). Doprowadzili do tego Grecy cypryjscy, którzy mieli dość mieszkania i życia pod brytyjską flagą. Było referendum, w którym Grecy cypryjscy opowiedzieli się przeciw koronie, a Turcy cypryjscy byli za rządami brytyjskimi, niestety Turków cypryjskich liczebniej było mniej i Grecy cypryjscy wygrali głosowanie.  Nastał rząd "mieszany" prezydentem strony greckiej był bp. Makarios, a premierem rządu był Turek cypryjski dr. Fazil Kuçuk. W ciągu trzech lat wystąpiły niepokojące "przepychanki" między Grekami cypryjskimi, a Turkami cypryjskimi, którzy byli w mniejszości na wyspie. Te przepychanki zarówno w ówczesnym rządzie, jak i w życiu codziennym doprowadziły do dużego konfliktu. Doszło do starć między mieszkańcami i licznych incydentów. Trzeba dodać, że Turcy cypryjscy byli wtedy już traktowani przez Greków cypryjskich jak mniejszość narodowa i niestety nie mieli wielu praw, które mieli tamci. Nie mogli mieć dowodów osobistych, nie mogli zarejestrować swoich samochodów, nie mogli mieć prawa jazdy. Nie byli traktowani na równi z innymi mieszkańcami wyspy. Po kilku głośnych starciach na Cyprze wylądowały wojska UN. Takie konflikty i przepychanki trwały do roku 1974. Gdzie doszło do wielu mordów nocnych na Turkach cypryjskich. Bojówki Greków cypryjskich najeżdżały nocą wioski i mordowali mieszkańców, nie szczędzili kobiet i dzieci. Niedawno okazało się, podczas prowadzonych wciąż prac ekshumacyjnych, że potrafili oni wymordować wszystkich we wsi w ciągu jednej nocy. Nie chcieli bowiem Turków cypryjskich, chcieli, żeby wyspa była tylko w rękach Greków cypryjskich, ponieważ opozycja w rządzie dążyła do zjednoczenia z Grecją. Domagająca się przyłączenia wyspy do Grecji opozycja, z Gwardią Narodową na czele, dokonała krwawego zamachu stanu obalając legalne władze Cypru, mordując przy okazji setki Turków cypryjskich. Walki trwały 5 dni, Turcy cypryjscy w mniejszości wycofywali się powoli, wtedy Turcja pospieszyła z pomocą. Owa pomoc określana wszędzie w internecie jako "wielka inwazja Turcji na Cypr" spowodowała wygraną strony tureckiej, dzięki czemu do władzy mógł powrócić legalny rząd Cypru. Turcy cypryjscy, którzy przeżyli zostali ewakuowani ze swoich wiosek z południa na północ wyspy. Część Greków cypryjskich udała się z północnej części na południe, część została i do dzisiaj mieszkają wśród Turków cypryjskich nawzajem sobie nie przeszkadzając, m.in w wiosce Dipkarpaz (gr. Rizokarpaso / Ριζοκάρπασο) - o wiosce opowiem w innym poście. W roku 1983 utworzono Turecką Republikę Północnego Cypru ogłaszając jednocześnie niepodległość, której prezydentem przez wiele lat

(1983-2005) był Rauf Raif Denktaş. Od roku 1974 wyspa jest podzielona między Turków, a Greków cypryjskich, granice i wspomnianą przeze mnie ziemię niczyją lub strefą buforową, strzegą wciąż żołnierze UN. Obecni prezydenci spotykają się w celu rozwiązania pokojowego tego cypryjskiego "problemu", ale od wielu lat niestety jeszcze nie doszło do porozumienia.
Szansa była, kiedy wyspa mogła wejść do UE, ale w poprzednim poście wyjaśniłam dlaczego tak się nie stało.

Mam nadzieję, że ten post rozjaśnił w skrócie sytuację na wyspie, nie wiem czy będzie gradobicie pytań i komentarzy pod tym postem czy nie, ale starałam się jak najwierniej wytłumaczyć o co "poszło". W internecie bowiem krąży wciąż południowa propaganda, gdzie wini się za wszystko Turcję, że dokonała "inwazji", że "okupuje do dzisiaj" stronę północną wyspy, że niszczy kościoły i nie pozwala się modlić Grekom cypryjskim itd itp. Spodziewam się, że "znawcy" tematu wytkną mi tu jednostronność, co już się niekiedy zdarzało, a szczególnie na forum Polonii na Cyprze (nie rozumiem czemu, skoro polaków ta historia w ogóle nie dotyczyła?). Ja wiem jedno, gdyby Turcja nie interweniowała wtedy, to dzisiaj pewnie nie byłoby Turków cypryjskich na wyspie, Grecy cypryjscy byli przecież w większości, mieli też pewne "zaplecze" militarne w postaci przyjaciół z Grecji, która to wszystko wspierała i pewnie też finansowała.

Poniżej wstawiam linki do filmików zrobionych przez Greka cypryjskiego, który popiera Turków cypryjskich, a którego południowa strona niejako "wyrzekła się" przez jego poglądy na to co się stało. Warto obejrzeć:

Film 1: (film w j.greckim, napisy po turecku)

http://video.google.com/videoplay?docid=6069441414391519024&hl=en&emb=1#

Film 2: (film w j.greckim, napisy po angielsku)

http://video.google.com/videoplay?docid=-7695688617775364591#

Cypr

Flaga Tureckiej Republiki Cypru Północnego

Flaga Republiki Cypru

I co z tą Unią?

Pytana, gdzie mieszkam, pada odpowiedź "na Cyprze", po czym u rozmówcy pojawia się szeroki uśmiech i błysk zachwytu, a czasem lekkiej zazdrości w oku. Dla większości osób Cypr to jeden kraj "ten unijny" więc jest tam "tak samo jak u Nas". Otóż niestety nie, nie jest tak samo, jest nawet czasami gorzej, ale za to ciepło i cały rok słońca rekompensują różne niedogodności. Kiedy przylatujemy na Cypr okazuje się, że strona grecka mimo, że jest w Unii nie jest w strefie Schengen przez co musimy przejść kontrolę paszportową. O stronie północnej zazwyczaj mało kto wie przed przybyciem na Cypr. Dlatego zawsze jestem "zmuszona" wyjaśniać dlaczego wyspa jest podzielona, dlaczego skoro Cypr jest w Unii to strona turecka nie jest, przecież to takie "normalne i oczywiste", że powinna być, skoro Cypr jest, bo przecież Cypr to Cypr.
Otóż niestety.. Cypr Północny w Unii nie jest i raczej nie będzie. Kiedy powstała idea włączenia wyspy do wspólnoty europejskiej, w części greckiej zrobiono referendum, którego wynikiem było odrzucenia planu Kofiego Annana, który w dużym skrócie miał za zadanie ostatecznie zjednoczyć z powrotem obie części wyspy, tak aby cała wyspa weszła do Unii Europejskiej. Grecy cypryjscy niby chcieli zjednoczenia, ale na innych warunkach niż ten plan zakładał. Turcy cypryjscy natomiast godzili się na warunki i chcieli tego zjednoczenia wraz ze wstąpieniem do UE. Było to w roku 2004. Niestety do podpisania tego planu nie doszło z "winy" greków cypryjskich i 1 maja 2004 roku zostali przyjęci do Unii Europejskiej, a turecka strona została pozostawiona sama sobie. Dlatego teraz po tureckiej stronie płaci się lirami tureckimi zamiast euro, które od 2008 roku funkcjonuje po stronie greckiej. Ponieważ strona turecka nie jest we wspólnocie są przez to liczne problemy z załatwianiem papierów w urzędach, ponieważ jako, że ten kraj nie istnieje, uznawany jest tylko przez Turcję nie ma nigdzie konsulatu i ambasadorów Cypru Północnego. Aby coś załatwić trzeba się nagimnastykować, aby papierki były "uznawane" jako te "tureckie" z Turcji. Kolejnym minusem są liczne embarga nakładane na tę część wyspy. Również nie znajdziemy tu sklepów, które są zazwyczaj ogólno dostępne w każdym kraju np IKEA, Media Markt, Lidl, Tesco, nie ma też popularnych restauracji Burger King, McDonalds, Starbucks, KFC itd. itp. Kiedy jesteśmy w Turcji te wszystkie nazwy pojawiają się tu i ówdzie, tu ich nie ma. Jednak Turcy cypryjscy są pomysłowi i sprytnie wprowadzili zamienniki np. zamiast McDonald's mamy Big Mac'a :), zamiast KFC mamy Mr Chicken'a, a zamiast Burger Kinga jest Burger City. Popularne supermarkety zostały zastąpione lokalnymi sklepikami, lub marketami np. Lemar, Erülkü. Dzięki dużej liczbie Anglików są angielskie supermarkety np Starling., a zwolennicy Starbucks'a muszą zadowolić się australijską Gloria Jeans Coffee. Czy strona turecka gdyby była w UE coś by zyskała, hmm myślę, że na pewno, nie trzeba było by udawać się na zakupy rzeczy naszych ulubionych marek, na stronę grecką, nie byłoby takiej drożyzny, na pewno podróżowanie i ogólnie załatwianie spraw byłoby dużo bardziej efektywniejsze, sprawniejsze i przyjemniejsze. Niestety jest jak jest i trzeba tę suchą bułkę przełknąć, chociaż patrząc na to z 2 strony, teraz jest tu cicho i spokojnie, zero przestępczości, puste plaże , nie ma dużej liczby turystów, jest cicho i spokojnie, nie ma takiego pędu ani ruchu, nie ma też dużego problemu z napływającymi zewsząd emigrantami. Wygląda na to, że Turcy cypryjscy pogodzili się z faktem nie możności wstąpienia do UE i teraz już o tym nie myślą.
Jeszcze na początku mojego przybycia słyszałam głosy od znajomych Turków i Turczynek cypryjskich, że oni by jednak chcieli do tej unii, ale teraz w ciągu tak krótkiego czasu jaki tu jestem te głosy ucichły i teraz pojawiły się pomysły oderwania się od Turcji, od greckiej strony i stworzenie odrębnego państwa, niezależnego od niczego i nikogo, które w końcu byłoby uznawane świecie. Jak będzie przyszłość pokarze, prezydencie obu stron spotykają się co jakiś czas na rozmowach, ale nigdy nic z nich nie wychodzi. Wydaje się, że przekładają wszystko na ogólno cypryjskie "jutro".
I co z tą Unią będzie? oj nie wiadomo i z moich obserwacji wynika, że raczej nic z niej nie będzie...ale może to i lepiej?

Na koniec fotka północnego odpowiednika restauracji McDonald's:

Pierwsze wrażenie...

Moje pierwsze wrażenie po przekroczeniu granicy z częścią północną było takie, że, tutaj muszę zacytować samą siebie: "chyba tak musiało być u Nas za komuny"!. Oto idę ulicą i pełno tureckich i północnocypryjskich flag, na każdym skwerze, rondzie pomnik, popiersie, monument lub statua Atatürka ukochanego wodza Turków. Czasami jego miejsce zajmują statuy żołnierzy z bronią gotową do wystrzału i wszędzie flagi. Pamiętam, że zrobiło to wszystko na mnie wrażenie. Przecież u Nas w Polsce tak nie ma! Owszem pojawiają się tu i ówdzie pomniki znanych osobistości, ale zawsze dotyczy to różnych osób, a tu tylko jednej i najważniejsze postaci. Przez krótki czas, zanim się ocknęłam z tego krótkotrwałego "szoku", myślałam, że znajduje się w kraju socjalistycznym, coś a la Chiny, gdzie wszędzie widać wizerunki umiłowanego przywódcy. Okazało się, że byłam w wielkim błędzie, Cypr Północny wcale nie jest socjalistyczny, ba wszystko jest w sklepach, nie ma pochodów, anie defilad wojskowych z byle powodu,  nie też ma godziny policyjnej ani wojska na ulicach , czym mnie straszył "miły" grecki strażnik, któremu musiałam okazać paszport do kontroli. Nikt mnie też nie porwał od razu , nie zaciągnął w krzaki i nie zgwałcił - przed tym z kolei przestrzegał mnie kierowca taksówki-busa, który całą drogę z Paphos do Nikozji usiłował wyperswadować mi podróż na "złą część Cypru".
Musicie wiedzieć, że granicę trzeba pokonywać z paszportem lub dowodem osobistym. Odbywa się to w ten sposób jak kiedyś u Nas w Polsce. Problem może być tylko z powrotem, bowiem Turcy cypryjscy dają do wypełnienia wizę i podobno, jeśli Grek cypryjski zobaczy, owa karteczkę może Nas nie wpuścić, ponieważ wracamy z kraju nielegalnego, nie istniejącego i wg nich jest to jakby "nielegalne" przekraczanie granicy. Nie wiem czy kogoś strażnik po greckiej stronie nie wpuścił z powrotem, dlatego dla pewności, chowam paszport i pokazuję dowód osobisty, lub chowam do kieszeni ową karteczkę. O tym jak taka wiza wygląda, co na niej się wpisuje, na ile starcza opiszę w innym poście.
Po pierwszym zdziwieniu flagami i posągami, przyszedł czas na zachwyty, ach to jedzenie, jacy Ci Turcy są mili, chętnie próbują pomóc mimo, że bariera językowa jest, próbują na migi, metodami obrazkowymi :) Jeszcze w Nikozji, gdzie jest dużo turystów można się swobodnie dogadać po angielsku lub grecku, ale jak mawia polskie przysłowie: "im dalej w las..." tym gorzej się dogadać.

Natomiast wrażenia z estetyki kraju zabytków, przyrody i przepięknych złotych , piaszczystych plaż, są bezcenne, trzeba być tu i sprawdzić osobiście. Zdecydowanie po pierwszym przybyciu na tę stronę odnalazłam tu część swojej archeologicznej duszy - tylu zamków średniowiecznych i ruin, starych miast, skupionych w jednym tak malutkim w sumie kraju, jeszcze nie widziałam. Mogłabym się rozpisywać na te tematy bez końca (co nie omieszkam później uczynić).
Kończąc ten post pozwolę sobie wstawić parę fotek znalezionych w necie monumentów poświęconych Atatürkowi wraz z flagami Turcji i Cypru Północnego.

Pomnik Atatürka w Nikozji.

Atatürk i flagi w Kyrenii.